Rosa: “Daar begint het. In groep 3 trek ik dan ook veel tijd uit voor schrijven, naast het lezen. Ik vind schrijven een ondersteuning van het leren lezen. In de hogere jaargroepen is er steeds minder tijd voor echte schrijflessen. Vandaar dat het belangrijk is om in groep 3 een goede basis te leggen, zodat de leerlingen aan het eind van groep 4 al goed kunnen schrijven.”

Judith: “Wij maken bewust de keuze om lezen en schrijven te combineren. Als leerlingen ’s ochtends de ‘m’ leren lezen, dan gaan ze ’s middags aan de slag met diezelfde ‘m’ om de letter te leren schrijven. Dat versterkt elkaar.”

Rosa: “Als je leert lezen, dan leer je woorden spellen. Dat kan je ook toepassen met schrijven.”

Rosa: “Kinderen vinden het over het algemeen moeilijk om golfjes te maken, zoals in de ‘r’. Je maakt een bergje en een kuiltje zeg ik dan. De ‘f’ vinden ze een moeilijke letter en de ‘oo’ en de ‘ij’. Daar zijn ze langer mee bezig en sommige leerlingen krijgen al kramp als ze het zien. Ze schrijven toch al krampachtig. Ze doen hun uiterste best om goed en mooi te schrijven. Als je tijdens het schrijven hun schouder even aanraakt, voel je hoe gespannen ze zijn. In groep 4 worden ze meestal wel wat losser.”

Judith: “Je moet dus veel met de kinderen oefenen om die vloeiende beweging te krijgen. Blijft het een hardnekkig probleem, dan krijgen ze huiswerk mee. Ik vind dat ze eind groep 3 al redelijk kunnen schrijven. Nog niet helemaal goed en netjes aan elkaar, maar de verbindingen tussen de letters bieden we wel allemaal al aan in groep 3. Ze willen graag aan elkaar schrijven, maar doen is een tweede.”

Judith: “Nu nog de woordversie. Dat hebben we met name gedaan, omdat de leerlingen met deze versie meteen woorden leren schrijven. Maar een minpuntje vind ik toch dat de leerlingen ook woorden schrijven, waarvan ze nog niet alle letters hebben aangeboden gekregen bij Veilig leren lezen. Ik vind de letterversie van Pennenstreken dus voor onze leerlingen beter aansluiten bij Veilig leren lezen, vandaar dat we volgend schooljaar gaan werken met de letterversie.”

Judith: “Tot en met groep 7 schrijven onze leerlingen met vulpen. Pas in groep 8 mogen ze met een zelf gekozen pen schrijven. Een Stabilo gebruiken we hier bijvoorbeeld niet. Tenzij een externe specialist, zoals een therapeut, het aanbeveelt om een leerling hiermee te laten schrijven. We gebruiken wel hulpstukjes. In elke klas zijn er altijd wel een paar leerlingen die hiermee schrijven. Op die manier leer je een kind de juiste pengreep aan.”

Rosa: “In groep 3 is de pengreep bij veel leerlingen nog onvoldoende. Dus daar moet je leerlingen continu op wijzen. Als je dat niet doet, leren ze op een verkeerde manier schrijven. En dan is het veel moeilijker om ze de juiste pengreep nog aan te leren.”

Judith: “Ja, die gebruik ik eigenlijk de hele les door. Je kunt bijvoorbeeld goed laten zien in een filmpje hoe een letter in elkaar zit en hoe je letters aan elkaar schrijft en zo een woord vormen. Het filmpje van de veelvoorkomende fouten gebruik ik veel om te laten zien waar ze bij het schrijven van een letter op moeten letten. Hoe moet het niet juf? Dat willen ze altijd zien en dat is ook heel duidelijk voor kinderen. Ook kun je makkelijk op het werkblad laten zien hoe ver de kinderen mogen werken. De oefeningen voor motorische ondersteuning geven een extra dimensie aan de les en de kinderen vinden het ook interessant. De Leerkrachtassistent ondersteunt je om een duidelijke en aantrekkelijke schrijfles aan te bieden.”

Rosa: “Ja de motorische oefeningen hebben duidelijk een toegevoegde waarde. Zeker de vingeroefeningen voor de fijne motoriek. De oefening met het potlood is goed, op die manier hebben ze meteen goed het potlood te pakken. De liedjes voor een goede zithouding doen ze ook enthousiast mee.”

Judith: Ook de combinatie met de Leerkrachtassistent Veilig leren lezen vind ik handig. Als je ingelogd bent in de Leerkrachtassistent Veilig leren lezen, kun je heel eenvoudig overstappen naar Pennenstreken. Ik begin ’s ochtends met lezen, dan rekenen en vervolgens gaan we schrijven.”